|
Podkowa Leśna Miasto - Ogród |
|
|
Podkowa LeÅ›na Miasto - Ogród
Miasteczko liczÄ…ce 3700 mieszkaÅ„ców, poÅ‚ożone 25 km na zachód od Warszawy. PoÅ‚owÄ™ powierzchni gminy Podkowa Lesna (ok. 500 ha) zajmuje zwarty kompleks lesny - ulubione miejsce spacerów (także rowerowych) mieszkaÅ„ców i przyjezdnych. Terenów lesnych i zadrzewionych nie brakuje także w samym miescie. Podkowa nie jest zwyczjnym maÅ‚ym miasteczkiem. Jest jednym z nielicznych w Europie miast - ogrodów, które powstaÅ‚y na poczÄ…tku XX wieku i przetrwaÅ‚y do dzis w niezmienionym ksztaÅ‚cie urbanistycznym. Twórcy idei miast - ogrodów - Anglikowi Ebenezerowi Howardowi - przywiecaÅ‚a mysl życia na wsi i pracy w miescie, wspóÅ‚istnienie z przyrodÄ… bez rezygnacji z dogodnosci cywilizacyjnych. W ideÄ™ miast - ogrodów wpisana byÅ‚a odpowiedzialnosć i wspóÅ‚dziaÅ‚anie mieszkaÅ„ców dla dobra miasteczka. I rzeczywiscie trzeba byÅ‚o od pierwszych osadników dużo aktywnosci i samozaparcia aby na "dzikich" terenach budować domy. Rok 1925 przyjmuje siÄ™ jako poczÄ…tek powstania Podkowy Lesnej, ale pomysÅ‚ zbudowania miasta na terenach lesnych powstaÅ‚ przed I wojnÄ… swiatowÄ…, a plan urbanistyczny Antoniego Jawornickiego kilkanascie lat poźniej. Do powstania miasta walnie przyczyniÅ‚y siÄ™ Elektryczne Koleje Dojazdowe, które od 1927 roku do dzis (o zmienionej nieco nazwie - Warszawskie Koleje Dojazdowe, które od 1927 r.) Å‚Ä…czÄ… PodkowÄ™ z WarszawÄ…. Budowa EKD byÅ‚a jednÄ… z pierwszych inwestycji SpóÅ‚ki Akcyjnej "SiÅ‚a i SwiatÅ‚o", która powstaÅ‚a w miesiÄ…c po odzyskaniu niepodlegÅ‚osci w 1918 r. Wsród zaÅ‚ożycieli spóÅ‚ki z o.o. "Miasto - Ogród Podkowa Lesna, która zajmowaÅ‚a siÄ™ sprzedażą terenów budowlanych przyszÅ‚ego miasteczka, byli czÅ‚onkowie spóÅ‚ki "SiÅ‚a i SwiatÅ‚o". .W ten sposób na poczÄ…tku II Rzeczpospolitej realizowano nowatorski pomysÅ‚ budowy osiedli mieszkaniowo - wypoczynkowych z dobrÄ… komunikacjÄ… do dużych miast. Wszystkimi sprawami organizacji osiedla poczÄ…tkowo zajmowaÅ‚ siÄ™ ZarzÄ…d Dóbr Podkowa Lesna a później organizacje samorzÄ…dowe w tym Towarzystwo PrzyjacióÅ‚ Miasta - Ogrodu Podkowa LeÅ›na. Aż do II wojny swiatowej budowaÅ‚o siÄ™ coraz wiÄ™cej domów, powstawaÅ‚y drogi i ulice, budowaÅ‚ siÄ™ klub sportowy z kawiarniÄ… - restauracjÄ…, porzÄ…dkowano park, zaÅ‚ożono kort tenisowy i tor saneczkowy, próbowano urzÄ…dzić i wykorzystać dla celów sportowych staw w centralnej czÄ™sci parku. Od 1932 r. dziaÅ‚aÅ‚ Komitet Budowy KoscioÅ‚a, który w ciÄ…gu roku doprowadziÅ‚ do budowy koscioÅ‚a, a w 1934 r., a w 1934 powstaÅ‚ projekt przykoscielnego ogrodu. Projekt ten realizowano w latach 40 oraz po wojnie, a prace porzÄ…dkowe i upiÄ™kszajÄ…ce trwajÄ… do dzisiaj. Budowie koscioÅ‚a patronowaÅ‚ Automobilklub, Aeroklub i Polski Zw. Motorowy. Pierwsze swiÄ™cenie samochodów (autosacrum) odbyÅ‚o siÄ™ 5. XI. 1933 r. w dniu poswiÄ™cenia koscioÅ‚a pod wezwaniem sw. Krzysztofa. Uroczystosć poczÄ…tkowo odbywaÅ‚a siÄ™ 3 maja potem zostaÅ‚a przeniesiona nalipiec. Z przerwÄ… w latach 1955 - 1965 autosacrum sciÄ…ga do Podkowy co roku setki samochodów. Uroczystosć rozsÅ‚awiÅ‚a PodkowÄ™ i doceniÅ‚y to nawet wÅ‚adze PRLowskie.
Podkowa od samego poczÄ…tku przyciÄ…gaÅ‚a ludzi aktywnych, wyksztaÅ‚conych, przedsiÄ™biorczych, z fantazjÄ…. W wiÄ™kszosci byli to mieszkaÅ„cy Warszawy, którzy budowali w Podkowie swoje letnie domy lub kupowali dziaÅ‚ki jako lokatÄ™ kapitaÅ‚u. Ówczesne warunki nie zachÄ™caÅ‚y do staÅ‚ego osiedlania siÄ™. BrakowaÅ‚o sklepów, obiektów kulturalnych, szkoÅ‚y, dobrych nawierzchni ulic. W 1938 r. staÅ‚ych dorosÅ‚ych mieszkaÅ„ców byÅ‚o tylko 523, wedÅ‚ug innych wyliczeÅ„ trzykrotnie wiÄ™cej. Po powstaniu Warszawskim do Podkowy przybyÅ‚o wielu bezdomnnych warszawiaków. DziaÅ‚aÅ‚ szpital, szkoÅ‚a, liczne sklepiki i restauracyjki. Domy letnie staÅ‚y siÄ™ dla wielu wÅ‚ascicieli i ich rodzin miejscami staÅ‚ego zamieszkania, dodatkowo dogÄ™szczonymi przez lokatorów kwaterunkowych. Podkowa straciÅ‚a charakter letniska a staÅ‚a siÄ™ prawdziwym maÅ‚ym miasteczkiem.
Nie byÅ‚oby Podkowy, jej historii, sÅ‚awy gdyby nie kilka przedsiÄ™biorczych osób, którzy utopijnÄ… mysl zamienili w rzeczywistosć. Zamienić mieszkanie w Warszawie (ze swiatÅ‚em, wodociÄ…giem, kanalizacjÄ…, komunikacjÄ… itd.) na życie w spartaÅ„skich warunkach na wsi to byÅ‚a decyzja wymagajÄ…ca odwagi. Taka decyzjÄ™ podejmowali najczÄ™sciej zamożni mÅ‚odzi ludzie.. Braki rozrywki i kultury zastÄ™powaÅ‚o życie towarzyskie. A byÅ‚o ono bogate, bo do Podkowy przyjeżdżali pisarze, poeci, muzyce, malarze - o znanych nazwiskach. W Podkowie mieszkaÅ‚a i bywaÅ‚a elita inteligencji polskiej. SpoÅ‚eczeÅ„stwo zÅ‚ożone z indywidualistów narzucaÅ‚o sobie samym zakazy i ograniczenia w zagospodarowywaniu wÅ‚asnych dziaÅ‚ek, budowie domów, użytkowaniu terenów wspólnych - miejskich. Te zakazy i nakazy zostaÅ‚y wpisane w pierwszy plan zagospodarowania przestrzennego miasta w 1994 r. Trudne warunki budowy miasta ogrodu, lata okupacji i lata powojenne ksztaÅ‚towaÅ‚y patriotyzm lokalny i obywatelskie postawy. Do dzis widoczna jest odrÄ™bnosć podkowiaÅ„skiego spoÅ‚eczeÅ„stwa od spoÅ‚eczeÅ„stw innych maÅ‚ych miasteczek. W latach osiemdziesiÄ…tych kwitÅ‚a dziaÅ‚alnosć opozycyjna, której gÅ‚ównym osrodkiem byÅ‚ koscióÅ‚ z proboszczem ks. Leonem Kantorskim. Po 1989 r. powstaÅ‚y lokalne gazetki, bardzo prężnie dziaÅ‚aÅ‚o Towarzystwo PrzyjacióÅ‚ Miasta - Ogrodu Podkowa Lesna, a także Miejski Osrodek Kultury organizujÄ…cy ciekawe seminaria i konferencje. W Muzeum A i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku powodzeniem ponadlokalnym cieszÄ… siÄ™ koncerty i naukowe wykÅ‚ady urzÄ…dzane przez Stowarzyszenie Ogród Sztuk i Nauk.
Coraz przybywa kolejna książka o Podkowie. Sesje Rady Miasta sÄ… licznie odwiedzane przez mieszkaÅ„ców, którzy zawsze w każdym punkcie obrad majÄ… prawo zabrać gÅ‚os. Podkowa jest inna od innych miasteczek. Ma wszystkie zalety maÅ‚ego miasta, ale brak w niej maÅ‚omiasteczkowosci.
Liczne sklepiki spożywczo- warzywno-miÄ™sne uÅ‚atwiajÄ… codzienne zakupy, a personel zna gusty swoich klientów, doradzi, pomoże, a nawet przypomni o koniecznosci kupna czegos o czym siÄ™ zapomniaÅ‚o. W UrzÄ™dzie Miejskim nie jest siÄ™ uciążliwym petentem ale znanym sÄ…siadem. Dwie dobre szkoÅ‚y podstawowe i trzy gimnazja oraz liceum pozwalajÄ… zapewnić dzieciom i mÅ‚odzieży naukÄ™ na miejscu, bez jeżdżenia do Warszawy. Podkowa cywilizuje siÄ™ - wodociÄ…g objÄ…Å‚ już prawie caÅ‚y obszar miasta, skanalizowana jest też wiÄ™ksza jego czÄ™sć. Po zakoÅ„czeniu tych inwestycji poprawiona bÄ™dzie zapewne nawierzchnia ulic. Codzienne życie uÅ‚atwia prowadzony od kilku lat odbiór segregowanych smieci. Latem jeździ samochód rozwożący lody, dajÄ…cy o sobie znać znanym nie tylko dzieciom sygnaÅ‚em dźwiÄ™kowym.
Podkowa jest liczna w każdej porze roku. Trzy rezerwaty przyrody, w tym jeden w obrÄ™bie zabudowanej czÄ™sci miasta, liczne drzewa - pomniki przyrody, piÄ™kne stare wille bÄ™dÄ…ce w rejestrze zabytków lub pod ochronÄ… konserwatorskÄ…, wielki kompleks leny z wyznaczonymi trasami wycieczek pieszych i rowerowych zachÄ™cajÄ… do zwiedzania naszego miasta ogrodu.
I chociaż kolejne pokolenia narzekają na ciężkie czasy, to w Podkowie zawsze żyje się troszeczkę lżej. Może to tak jest od tych drzew, od czystego powietrza, a może tacy są tu ludzie. Warto przyjechać lub zamieszkać w Podkowie.
(opracowała Jolanta Fortini)
|
|
|
|
